U gudub nuxurka bogga

Bog rasmi ah oo ka tirsan Dowlad Goboleedka Waqooyi Bari ee Soomaaliya

Wasaaradda MaaliyaddaDowlad Goboleedka Waqooyi Bari ee Soomaaliya
Raadi

Sharciyada, xeer-nidaamiyeyaasha, tacriifadaha canshuuraha iyo xeerarka miisaaniyadda Wasaaradda hadda waa la soo dejisan karaa.

Akhri wax badan

Ku Saabsan Wasaaradda

Wasaaradda Maaliyaddu waxay mas'uul ka tahay siyaasadda maaliyadda, miisaaniyadda, dakhliga iyo maareynta maaliyadda dadweynaha ee Dowlad Goboleedka Waqooyi Bari ee Soomaaliya.

Hadafkayaga

In ay u adeegto bulshada iyada oo u maraysa: dejinta siyaasado maaliyadeed oo sugan; kor u qaadista dakhliga gudaha iyo ka kastamada; xoojinta hufnaanta iyo waxtarka kharashaadka dowladda; iyo dhisidda kalsoonida hay'adaha maaliyadeed ee Dowladda.

Aragtidayada

In la helo nidaam maaliyadeed oo hufan, casri ah, isla markaana taageera koboc dhaqaale, sinnaan bulsho, iyo horumar waara oo ku saleysan isla xisaabtan iyo daahfurnaan.

Qiyamka aasaasiga ah

  • Daahfurnaan

    In go'aamada iyo xogaha maaliyadeed loo bandhigo si furan oo loo wada arki karo.

  • Isla xisaabtan

    In masuuliyiinta iyo hay'adaha dowladda lagula xisaabtamo sida ay u maareeyaan hantida guud.

  • Hufnaan

    In la gaaro natiijooyin muuqda iyada oo ilaha dhaqaale ee jira la adeegsanayo si wax ku ool ah.

  • Caddaalad

    In khayraadka loo adeegsado si ay u siman yihiin dhammaan bulshada.

  • Kartinimo

    In shaqaalaha wasaaraddu u gutaan waajibaadkooda si xirfadaysan, anshax leh, oo aqoon ku dhisan.

Waajibaadkayaga

Wasaaradda Maaliyaddu waa hay'adda dowladeed ee mas'uulka ka ah dejinta, maaraynta, iyo kormeerka siyaasadda maaliyadeed ee Dowladda. Waxay xaqiijisaa in dakhliga guud iyo kharashka dowladda loo maamulo si hufan, caddaalad ah, isla markaana u waafaqsan xeerarka iyo miisaaniyadaha.

Waajibaadkeeda waxaa ka mid ah:

  • Dejinta miisaaniyadda dowladda.
  • Fulinta iyo hirgelinta sharciyada ku saabsan maamulka maaliyadda dowladda.
  • Samaynta iyo hirgelinta siyaasado maaliyadeed.
  • Dejinta nidaamyo lagu xakameeyo dakhli ururinta iyo ilaalinta dakhliga dowladda.
  • Ururinta cashuuraha, iyo hubinta in aan la qaadin cashuur aan sharciyeysnayn.
  • Joojinta bixinta kharashaadka aan habboonayn iyo xakamaynta kharashaadka dowladda.
  • Isku xirka dhammaan kharashaadka iyo dakhliga dowladda.
  • Kormeerka mashruucyada horumarineed iyo taageerada ay u baahan yihiin.
  • Ilaalinta hantida Dowladda iyo diiwaangelinta xogteeda.
  • Taageeridda laamaha kale ee dowladda arrimaha maaliyadda.
  • Curinta xeerarka maaliyadeed.
  • Xaqiijinta sinnaanta iyo cadaaladda fursadaha dhaqaale.

Taariikh kooban

Waajibaadka Wasaaradda, qaab-dhismeedkeeda iyo waajibaadka hoggaanka iyo waaxyaha waxaa lagu qeexay Xeerka Aasaaska iyo Qaab-dhismeedka Wasaaradda Maaliyadda.

Maaliyadda dadweynaha waxaa xukuma Xeerka Maamulka Guud ee Maaliyadda (Xeer Lr. 1/2023), Xeerka Cashuuraha Berriga (Xeer Lr. 2/2023) iyo xeerka iyo tacriifadda kastamka, kuwaas oo la ansixiyay 11 Janaayo 2024. Xeerarkan iyo miisaaniyadaha 2023–2025 waxaa la soo saaray xilligii Maamulka SSC-Khaatumo.

Sannad kasta Wasaaraddu waxay diyaarisaa miisaaniyadda dowladda, taas oo uu ansixiyo Baarlamaanku laguna daabaco Xeerka Qoondada Miisaaniyadda. Xeerka 2025 waxaa ansixiyay Baarlamaanku 27 Janaayo 2025.

Yoolasha

  • Kobcinta dakhliga gudaha iyada oo la casriyeynayo nidaamka canshuuraha.
  • Dejinta miisaaniyad dowladeed oo ku saleysan baahida shacabka iyo horumarka bulshada.
  • Dhisidda nidaam lagu xakameeyo kharashaadka iyo musuqmaasuqa.
  • Horumarinta kartida shaqaalaha iyo hay'adaha maaliyadeed.
  • Dhiirrigelinta daahfurnaanta iyo isla xisaabtanka nidaamka maaliyadeed.

Mudnaanta istaraatiijiga ah

Qorshaha istaraatiijiga ah ee Wasaaraddu wuxuu dejinayaa shan yool:

  • Xoojinta hay'adeed — Wasaarad si fiican u habaysan oo leh doorar cad, hab-warbixineed iyo isla xisaabtan.
  • Mas'uuliyadda maaliyadeed — siyaasado maaliyadeed oo sugan iyo qoondayn iyo maareyn hufan oo kheyraadka dadweynaha ah.
  • Horumarinta dhaqaalaha — koboc iyo maalgashi iyadoo loo marayo qorshayn maaliyadeed, abaabulka kheyraadka iyo taageerada ganacsiga.
  • Hufnaan iyo isla xisaabtan — warbixin maaliyadeed oo daah-furan, hanti-dhowr iyo maareynta kharashaadka dadweynaha.
  • Kobcinta awoodda — xirfado maareyn maaliyadeed oo xooggan iyadoo loo marayo tababar iyo horumarin xirfadeed.

Meelaha mudnaanta leh

  • Qaab-dhismeedka sharci iyo xeerar — sharciyo iyo xeerar u dejisan maareynta maaliyadda, canshuuraha, miisaaniyadda iyo qorsheynta dhaqaalaha, oo la jaan qaadaya sharciyada qaranka.
  • Qorsheynta maaliyadda iyo miisaaniyadda — hannaan miisaaniyadeed oo dhammaystiran oo ku salaysan waxqabad, una dhigma mudnaanta Dowladda.
  • Kordhinta dakhliga — ballaarinta kastamka iyo gaarsiinta gobollo cusub, iyo dhisidda maamulka dakhliga gudaha.
  • Nidaamyada maareynta maaliyadda — nidaam macluumaad maaliyadeed oo isku xidhan (FMIS) oo loogu talagalay miisaaniyadda, xisaabaadka, qandaraasyada iyo warbixinta.
  • La shaqeynta daneeyayaasha — xidhiidh furan oo lala yeesho hay'adaha dowladda, qaybta gaarka ah, la-hawlgalayaasha horumarinta iyo bulshada.
  • Shaqaalaha — shaqaale-qoris cadaalad ah oo ku salaysan karti iyo horumarin xirfadeed oo joogto ah.
  • La socodka iyo qiimeynta — tilmaamayaal waxqabad oo lagu cabbiro natiijooyinka laguna hago horumarinta.
  • Maareynta khatarta — aqoonsiga khataraha goor hore iyo qorsheynta sidii loo yareyn lahaa.